ހިންމަފުށި ރީހެބް: އައު އިމާރާތާއެކު ފަރުވާގެ ނިޒާމަށް އިންޤިލާބީ ކުރިއެރުން އަންނާނެ

މަސްތުވާތަކެތީގެ ވަބާއަކީ އާންމު ސިއްހަތަށާއި އިޖުތިމާއީ ދުޅަހެޔޮކަމަށް ކުރިމަތިވެފައިވާ ބޮޑު މައްސަލައެކެވެ. މަސްތުވާތަކެއްޗަށް ދެވިހިފުމުގެ ސަބަބުން ފަރުދެއްގެ ޖިސްމާނީ އަދި ނަފްސާނީ ދުޅަހެޔޮކަމަށާއި، ތައުލީމާއި، ވަޒީފާއާއި، އާއިލީ ގުޅުންތަކުގެ އިތުރުން މުޖުތަމަޢުގައި ޝާމިލުވުމަށް ބޮޑެތި ހުރަސްތައް ކުރިމަތިވެއެވެ.

ޔުނައިޓެޑް ނޭޝަންސް އޮފީސް އޮން ޑްރަގްސް އެންޑް ކްރައިމް، ޔޫއެންއޯޑީސީގެ އެހީތެރިކަމާއެކު ކުރިން ހަދާފައިވާ ދިރާސާތަކުން ދައްކާގޮތުގައި މަސްތުވާތަކެތި ބޭނުންކުރުމަކީ ރާއްޖޭގައި އޮތް ބޮޑު ކަންބޮޑުވުމެކެވެ. މީގެ އިތުރުން، ފަރުވާގެ ޚިދުމަތްތައް އިތުރަށް ފުޅާކުރުމާއި، މަސްތުވާތަކެތި ބޭނުންކުރާ މީހުންގެ ނަފްސާނީ ދުޅަހެޔޮކަމަށް ޚާއްސަ ސަމާލުކަމެއް ދޭންޖެހޭކަން އެ ދިރާސާތަކުގައި ފާހަގަކޮށްފައިވެއެވެ.

ރާއްޖޭގެ ރިހެބިލިޓޭޝަން ނިޒާމަށް އައި އެންމެ ބޮޑު ކުރިއެރުމަކީ 1997 ވަނަ އަހަރު ކ. ހިންމަފުށީގައި ޑްރަގް ޓްރީޓްމަންޓް އެންޑް ރިހެބިލިޓޭޝަން ސެންޓަރު (ޑީޓީއާރުސީ) ގާއިމުކުރުމެވެ. މިއީ މިއަދުވެސް ރާއްޖޭގެ ފަރުވާގެ ނިޒާމުގެ މުހިންމު ބައެކެވެ.

2011 ވަނަ އަހަރު އަމަލުކުރަން ފެށި މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ގާނޫނާއި ޑްރަގް ކޯޓު އުފެދުމާއެކު، މިކަމާ ގުޅޭ ގާނޫނީ އޮނިގަނޑަށް ބޮޑެތި ބަދަލުތަކެއް އައެވެ. މި އޮނިގަނޑުގެ ދަށުން، މަސްތުވާތަކެއްޗަށް ދެވިހިފާފައިވާ މީހުންނަށް ކޯޓު މަރުހަލާގެ ތެރެއިންނާއި އެ ނޫން ގޮތްގޮތުން ފަރުވާ އާއި ރިހެބިލިޓޭޝަންގެ ތެރެއަށް ވަނުމުގެ ފުރުސަތު ލިބިގެންދެއެވެ.

މަސްތުވާތަކެއްޗަށް ދެވިހިފާފައިވާ މީހުންނަށް ފަރުވާގެ ފުރަތަމަ މަރުހަލާގެ ގޮތުގައި ޑިޓޮކްސިފިކޭޝަން ނުވަތަ ހަށިގަނޑުން ވިހަ ސާފުކުރުމަކީ ވަރަށް މުހިންމު ކަމެކެވެ. އެހެންކަމަށްވާއިރު، މަސްތުވާތަކެތީގެ ފަރުވާއަށް އެދޭ މީހުންގެ ނިސްބަތުން ފަރުވާގެ ފުރުސަތު ލިބެނީ މަދު ބަޔަކަށެވެ. އޭގެ އެންމެ ބޮޑު ސަބަބަކީ ފަރުވާދެވޭނެ ޖާގަ ނެތުމެވެ.

މިހާރުގެ ރިހެބިލިޓޭޝަން ސެންޓަރުގެ ހާލަތާއި ގުޅޭގޮތުން ވާހަކަދައްކަވަމުން، ދާޚިލީ ސަލާމަތާއި މަސައްކަތްތެރިކަމާއި ފަންނިއްޔާތާ ބެހޭ ވުޒާރާގެ ސީނިއާ ޕޮލިޓިކަލް ޑިރެކްޓަރ މުޙައްމަދު އިމްތިޔާޒް ވިދާޅުވީ، އެކަށީގެންވާ މިންވަރާއި ގާތަށްވެސް ފަރުވާ ނުދެވޭކަމަށެވެ. އޭގެ އެންމެ ބޮޑު ސަބަބަކީ އެ މަސައްކަތަށް ބޭނުންވާ ޖާާގަ ނެތުންކަމަށް އިމްތިޔާޒް ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ.

ފާއިތުވެ ދިޔަ 29 އަހަރު އެ ސެންޓަރުގެ ޚިދުމަތް ރާއްޖޭގެ އެކި ހިސާބުތަކުގެ މީހުންނަށް ލިބުނުއިރު، ފާއިތުވި ސަރުކާރުތަކުން އެތަނަށް އަޅާނުލެވި ދޫކޮށްލާފައިވާކަމަށްވެސް އިމްތިޔާޒް ވިދާޅުވިއެވެ. ނަތީޖާއަކީ އެތަން ވީރާނާވެ ބޭނުން ނުކުރެވޭ ހާލަތަށް ދިއުންކަމަށް ވެސް އިމްތިޔާޒް ވިދާޅުވިއެވެ.

"ވަރަށް ހާލުގައި ފަރުވާދެމުންދަނީ. އިންސާނީ ކަރާމާތްތެރިކަން ރައްކާތެރިކޮށްދެވޭނެ ގޮތެއް ނެތް." ދާޚިލީ ސަލާމަތާއި މަސައްކަތްތެރިކަމާއި ފަންނިއްޔާތާބެހޭ ވުޒާރާގެ ސީނިއާ ޕޮލިޓިކަލް ޑިރެކްޓަރ މުޙައްމަދު އިމްތިޔާޒް ވިދާޅުވިއެވެ.

ރިހެބިލިޓޭޝަން ސެންޓަރުގެ ޢުމްރާނީ ހާލަތު ވަނީ އިންތިހާއަށް ގޯސްވެފައެވެ. ބައެއް ތަންތަނުން ފެން ލީކުވުމުގެ މައްސަލަ އާއި ކަރަންޓުގެ މައްސަލަ ދިމާވެ، އެ ތަންތަނުގައި މީހުންނަށް ދިރިނޫޅެވޭ ވަަރަށް ވަނީ ހަލާކުވެފައެވެ. އަދި އަސާސީ ބޭނުމަށްވެސް ކަމު ނުދާ މިންވަރަށް ބައެއް ތަންތަން ވަނީ ހަލާކުވެފައެވެ.

ރިހެބިލިޓޭޝަން ސެންޓަރުގައި ބޭނުން ކުރާ މެޑިކަލް ފެސިލިޓީއަކީވެސް ބާވެ، ހަލާކުވެފައިވާ، ޒަމާނަށް ނުފެތޭ ފެސިލިޓީއެކެވެ. ފަރުވާ ހޯދާ ކޮންމެ މީހަކީ ކަނޑައެޅޭ ވަކި އަދަދަކަށް ކައުންސިލިން ސެޝަންތައް ފުރިހަމަކުރަންޖެހޭ މީހެކެވެ. ނަމަވެސް ޖާގައިގެ ދަތިކަމުގެ ސަބަބުން އެ ސެޝަންތައް ފުރިހަމަކުރުމަށް ވަނީ ގޮންޖެހުންތަކާއި ކުރިމަތިލާންޖެހިފައެވެ. ކައުންސިލިން ސެޝަން ކުރިއަށްގެންދަންޖެހޭ ތަނަނުގައި ދޮރެއް، ފަންކާއެއް ނެތް ހާލަތަށް ކަންކަން ވަނީ ބޮއްސުންލާފައެވެ.

ހިންމަފުށީ ރިހެބިލިޓޭޝަން ސެންޓަރުގެ ކައުންސިލަރަކަށް މަސައްކަތްކުރައްވާ އަބްދުﷲ އާތިފް ވިދާޅުވީ ފަރުވާގެ ޚިދުމަތް ދިނުމަށް އެކަށީގެންވާ ވަސީލަތްތައް ނެތުމަކީ ފަރުވާގެ ނިޒާމު ދެމެހެއްޓެނެވި ގޮތެއްގައި ކުރިއަށް ގެންދަން އެޅޭ ހުރަހެކެވެ.

"80 މީހުންނަށް މި ފަރުވާދެވެނީ. އެއީ އަންހެން، ފިރިހެން އެއްކޮށް. އިމާރާތް ހަލާކުވީމަ ވަރަށް އުނދަނގޫވޭ. ފަރުވާގެ އެކި މަރުހަލާތަކަށް ބަހާލައިގެން މަސައްކަތްކުރާއިރު." ކައުންސިލަރ އާތިފް ވިދާޅުވިއެވެ.

ހިންމަފުށީގައި ހުންނަ ޑީޓީއާރުސީން މަރުކަޒުގައި ބައިތިއްބައިގެން ޑިޓޮކްސިފިކޭޝަން ފަރުވާގެ އިތުރުން، ނަފްސާނީ ގޮތުން ބޭނުންވާ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމާއި، ޖުމްލަކޮށް މަސްތުވާތަކެތި ބޭނުންކުރާ މީހާ އަނބުރާ މުޖުތަމަޢުއަށް ނުކުތުމަށް ބޭނުންވާ ވަށާޖެހޭ ފަރުވާގެ ނިޒާމެއް ވަނީ ފަހިކޮށްދީފައެވެ. މީގެ ތެރޭގައި އެކަކު އަނެކަކަށް އެހީތެރިވުމާއި، އަމިއްލަ ޒިންމާ އުފުލުމާއި، ކައުންސެލިން އަދި އެހެނިހެން ހަރަކާތްތައް ހިމެނެއެވެ. މުޅި ޕްރޮގްރާމް ބައްޓަންކޮށްފައިވަނީ އިސްލާމީ އަހުލާގުގެ މައްޗަށެވެ.

ހިންމަފުށީ ރިހިބިލިޓޭޝަން ސެންޓަރގައި އޮންޖޮބް ޓްރެއިނީއެއްގެ ގޮތުގައި މަސައްކަތްކުރާ ސިނާހު އާމިރު ބުނީ މިހާރު އޮތް ފަރުވާގެ ނިޒާމު ބައްޓަންކޮށްފައި ވަނީ މަސްތުވާތަކެތީގެ ވަބާއިން ސަލާމަތްވާން ބޭނުންވާ މީހާއަށް އެހީތެރިވެވޭ ގޮތަށް ވިސްނައިގެންކަމަށެވެ. އަދި އެ މަސައްކަތުގެ ފުރިހަމަ ނަތީޖާ ނެރެދިނުމަށް، އެކަށީގެންވާ ޖާގައާއި ވަސީލަތްތައް މުހިންމުކަމަށް އޭނާ ފާހަގަކުރިއެވެ.

"މި ނިޒާމުގެ ތެރެއިން އެބަ ބުނެދޭ އެ މީހަކަށް ބޭނުންކުރެވޭނެ ޓޫލްސް. ފެސިލިޓީން އެބަ ފަހިކޮށްދޭ އެ މީހަކު ހަރުދަނާކުރުމަށް ބޭނުންވާ ކަންކަން ދެނެގަތުމުގެ ނިޒާމް." އޮން ޖޮބް ޓްރެއިނީ ސިނާހު ފާހަގަކުރިއެވެ.

ހިންމަފުށީ ރިހިބިލިޓޭޝަން ސެންޓަރގެ ޙާލަތު ބެލުމަށް އަދުގެ ސަރުކާރުން 2 ދިރާސާއެއް ކޮށްފައިވެއެވެ. އެ ދިރާސާތަކުގައި ލަފާ ދީފައި ވަނީ، މިހާރު ހުރި އިމާރާތް މަރާމާތުކުރުމަށް ވުރެ އައު އިމާރާތެއް އެޅުން މާ ރަނގަޅުކަމަށެވެ.

މިހާރު ހުރި ރިހިބިލިޓޭޝަން އިމާރާތަކީ 174 މީހުންނަަަަަށް ފަރުވާދެވޭ ފެސިލިޓީއަކަށް ވީނަމަވެސް، އިމާރާތް ބާވެ ހަލާކުވުމުގެ ސަބަބުން މިހާރު އެތަނުގައި ފަރުވާދެވެނީ ގާތްގަނޑަކަށް 80 މީހުންނަށެވެ. މިދިޔަ މަހުގެ 24 ވަނަ ދުވަހު ހިންމަފުށީގައި އާ ރިހިބިޓޭޝަން ސެންޓަރއެއް އެޅުމަށް، އެތަނުގެ ބިންގާ ވަނީ އަޅާފައެވެ.

އަލަށް ހަދާ އިމާރާތުގައި 50 އަހަރުގެ ދިގު މުއްދަތަކަށް ޚިދުމަތް ދެވޭނެކަމަށާއި، އެތަނުގައި 500 މީހުންނަށް ފަރުވާދެވޭ ގޮތަށް ތަރައްޤީކުރާ މި އިމާރާތުގެ މަޝްރޫޢަކީ 5 މިލިއަން ޑޮލަރުގެ މަޝްރޫޢެކެވެ. މި މަޝްރޫޢަށް ޚަރަދުކުރަނީ ކުރަނީ އެންކޯ ހޯލްޑިން ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑުންނެވެ. މި މަޝްރޫޢުއާއެކު ރިހިބިލިޓޭޝަން ސެންޓަރގެ ޖާގައިގެ ދަތިކަން ހައްލުވެ، ފަރުވާގެ ނިޒާމް އާ
ހަރުފަތަކަށް ގެންދިއުމަކީ ސަރުކާރުގެ އުއްމީދެވެ.