ހާރު ކެއުން: ސަވާބާއި ދަރުމަ ލިބޭ ސުންނަތެއް

ހާރު ކެއުމަކީ ރަމަޟާން މަހުގެ ރޯދައާ ގުޅިފައިވާ ވަރަށް މުހިންމު ސުންނަތެކެވެ. މިއީ މުސްލިމް އުންމަތުގެ އެއްބައިވަންތަކަމާއި، ދީނީ ރޫހާ ގުޅިފައިވާ ވަރަށް މާތް އަމަލެކެވެ. ދިވެހިރާއްޖެއާއި އިސްލާމީ އެހެން ޤައުމުތަކުގައިވެސް މިކަމަށް ވަރަށް ބޮޑު ސަމާލުކަމެއް ދެއެވެ.

ހާރު ކެއުމުގެ މާތްކަމާ ގުޅޭގޮތުން ކީރިތި ރަސޫލާ ﷺ ހަދީޘް ކުރައްވާފައިވާ ބަސްފުޅެއްގެ މާނައިގައިވެއެވެ. "ތިޔަބައިމީހުން ހާރުކާށެވެ! ފަހެ، ހަމަކަށަވަރުން ހާރު ކެއުމުގައި ބަރަކާތްވެއެވެ." މި ހަދީޘްފުޅުން އެނގިގެންދަނީ ހާރު ކެއުމަކީ ހަމައެކަނި ހަށިގަނޑަށް ލިބޭ ބާރެއް ނޫން ކަމާއި، އެއީ މާތްﷲގެ ހަޟްރަތުން ބަރަކާތް ލިބިގެންވާ ކަމެއް ކަމެވެ.

ދީނީ ގޮތުން ބަލާއިރު މިއީ ސުންނަތްކަން ގަދަ ސުންނަތެއްކަން ފާހަގަ ކުރައްވާ ދީނީ ޢިލްމުވެރިޔާ އަދި އިސްލާމީ ކަންތައްތަކާ ބެހޭ ވުޒާރާގެ ސްޓޭޓް މިނިސްޓަރ އައްޝައިޚް ޑރ. މޫސާ އަންވަރު ހަސަންވަނީ ރަސޫލާގެ މިހަދީޘް ފުޅަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ހާރު ކެއުމުގެ މުހިންމުކަން އިތުރަށް ތަފްސީލު ކޮށްދެއްވާފައެވެ.

"މި ހަދީސް ބަސްފުޅުން ބަރަކާތް ލިބިގަތުމަށް ކޮންމެހެން އާންމުކޮށް ކެއުމަށް ބޭނުންކުރާ ބާވަތްތަކުގެ ބަދަލުގައި ކިރު އަދި ކަދުރު ފަދަ އެއްޗެއް ބޭނުން ކޮށްލުމުންވެސް ސަވާބާއި ދަރުމަ ލިބިގެންދާނެ. އަދި ހާރު ކެއުމުން މީހާގެ ހަށިގަނޑަށް ދުވާލުގެ ވަގުތު އަޅުކަމުގައި ސާބިތުވުމަށް ޖޯޝާއި، ވަރުގަދަކަމާއި، ނަޝާތު ލިބިގެންދާނެ" ޝައިޚް މޫސާ އަންވަރު ވިދާޅުވިއެވެ.

ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހާރު ކެއުމަކީ ވަރަށް ޚާއްޞަ ސަޤާފީ އާދަކާދައެއް އެކުލެވިގެންވާ ކަމެކެވެ. އިހުޒަމާނުގައި ރަށްރަށުގައި ހާރު ގަޑި ޖެހުމުން މީހުން ހޭލެއްވުމަށްޓަކައި ބޮޑުބެރު ޖެހުމާއި، ލަވަކިޔުން ފަދަ ކަންކަން ކުރިއަށް ގެންގޮސްފައިވެއެވެ. ދިވެހިންގެ ހާރު ކެއުމުގައި އާންމުކޮށް ބޭނުންކުރަނީ ބަތާއި، ރިހަ ނުވަތަ ގަރުދިޔަ ފަދަ ކާތަކެއްޗެވެ. މިއީ ދުވާލުގެ ވަގުތުތަކުގައި ކެތްތެރިކަމާއެކު ރޯދައަށް ހުރުމަށް އެހީތެރިވެދޭ ކެއުންތަކެކެވެ.

ދުނިޔޭގެ މުސްލިމް އެކި ޤައުމުތަކުގައި ހާރު ކެއުމުގެ އާދަކާދަ ތަފާތެވެ. މިސާލަކަށް މިޞްރާއި، ތުރުކީ ފަދަ ޤައުމުތަކުގައި 'މުސަހަރާތީން' ނުވަތަ ހާރު ގޮވާ މީހުން މަގުތަކުގައި ހިނގާ، ބެރު ޖަހައި މީހުންނަށް ގޮވާ ހަދައެވެ. އަރަބި ޤައުމުތަކުގައި ކަދުރުން ހާރު ކެއުމަކީ، ވަރަށް ޢާންމު ކަމެކެވެ. ސަބަބަކީ، ކަދުރަކީ ހަކަތަ ގިނަ، އަދި ރަސޫލާ ﷺ އެންމެ ބޮޑަށް ބާރުއަޅުއްވާފައިވާ ހާރުގެ ކެއުމަށް ވާތީއެވެ.

ޞިއްޙީ ނަޒަރަކުން ބަލާއިރު، ހާރު ކެއުމަކީ ރޯދަ މަހު ހަށިގަނޑުގެ 'މެޓަބޮލިޒަމް' ހަމަހަމަކޮށް ބެހެއްޓުމަށް އެހީތެރިވެދޭ ކަމެކެވެ. ހާރު ނުކައި ރޯދައަށް ހުރުމަކީ ބޯ އެނބުރުމާއި، ވަރުބަލިވުން ފަދަ ކަންކަން މެދުވެރިވާ ކަމެކެވެ. އެހެންކަމުން، ގިނަ ވަގުތު ހަށިގަނޑުގައި ހަކަތަ ހިފަހައްޓައިދޭ ފަދަ ގޮދަނާއި، މޭވާ އަދި ތަރުކާރީ ހާރު ގަޑީގައި ބޭނުންކުރުމަކީ ބުއްދިވެރި ގޮތެކެވެ. އަނަސް ރަޟިޔަ ﷲ ޢަންހު ޒައިދު ބުނު ޘާބިތުގެ އަރިހުން ރިވާކުރައްވާފައިވެއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. މާތް ނަބިއްޔާ ޞައްލަ ﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ތިމަންމެންނާއެކުގައި ހާރު ފަރީއްކުޅުވިއެވެ. އެއަށްފަހު ނަމާދު ކުރެއްވުމަށް ތެދުވެ ވަޑައިގަތެވެ. އަނަސްގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. ތިމަންކަލޭގެފާނު ސުވާލު ކުރެއްވީމެވެ. ހާރު ކޭން ބެއްލެވުމާއި، ބަންގިޔާ ދެމެދުގައިވީ ކިހާ ވަގުތުކޮޅެއް ތޯއެވެ؟ ވިދާޅުވިއެވެ. ފަންސާހަކަށް ނުވަތަ ފަސްދޮޅަހަކަށް އާޔަތް ކިޔައިލެވޭހާ ވަގުތު ކޮޅެކެވެ.

ހެލްތު ޕްރޮޓެކްޝަން އޭޖެންސީ، އެޗްޕީއޭއިން ވަނީ، ރޯދަ މަހު ހާރު ކެއުމުގައި އިސްކަން ދޭންވީ ކަންތައްތަކާއި ސަމާލުކަން ދޭންވީ ކަންތައްތަކެއް ފާހަގަކޮށް، އެކަންކަމަށް ސަމާލުކަން ދިނުމަށް އިލްތިމާސް ކޮށްފައެވެ.

Replenish your energy with a healthy, balanced Iftar and choose nutritious meals for Suhoor. 🍲✨ Prioritize your well-being this Ramadan with mindful eating.

For more guidance on a healthy diet, check out the Maldives Food-Based Dietary Guidelines: https://t.co/QFDEmnXNXT… pic.twitter.com/Qnb9eRZuXp

— Health Protection Agency (@HPA_MV) February 23, 2026

ޖުމްލަ ގޮތެއްގައި ބަލާއިރު، ހާރު ކެއުމަކީ ހަމައެކަނި ބަނޑު ފުރާލުމެއް ނޫނެވެ. އެއީ އިސްލާމީ ރޫހާއި، އާއިލީ ގުޅުންތަކާއި، އަދި ޞިއްޙީ ދުޅަހެޔޮކަމާއި ގުޅިފައިވާ މުހިންމު އަމަލެކެވެ. ކީރިތި ރަސޫލާ ﷺ ގެ އިރުޝާދުތަކާ އެއްގޮތަށް ހާރު ކެއުމުގެ އާދަ ހިފެހެއްޓުމަކީ، ރޯދައިގެ ފުރިހަމަ ޘަވާބާއި ބަރަކާތް ލިބިގަތުމަށް އޮތް މަގެވެ.